زندگی دوگانه Double Life

papeli — Mon, 29 Dec 2008 21:43:53 GMT

جان دادن

شب های تاثیر گذار را بر بام ها رها کردیم

و هرچه چای در صبحِ فردا بود

به خابِ فرشته های ِ کوچک خوشبختی آمد

ما دردهایِ قلبمان را به نظاره ایستاده ایم

و درد ها

آنچنان قلب هایمان را ربودند که

چای و حتا لاهیجان از بلوغ حنجره مان

نم ناک شد

صدای تپش می آمد

تپش و زمینِ درختان

و درختان آنقدر زمین را خوردند که

زمین رو به پایان رفت

پایان رفت

همه ما رفتیم

پایان خودش را می خاست به ما برساند

او آنقدر خودش را کشید توی یک تابلو

که نقاش و چای سرد او

سرد شد تا پایانِ جهان

و جهان به کتاب های زمین

و آب های ِ زمین

و خاب های زمین

زمین را خوردند

و همه ی خوردنی ها

اعلام انفجاری بود

برای پایان ِ درخت ها

آن ها

برای ِ گرمای مصنوعی شان برنامه های خاصی داشتند

اما گرما

و گرمای چای ِ آنها

و حتا لاهیجان ِ آنها

خیلی دوام نیاورد

چراکه جان دادنِ اسب ها

و صدایِ پایان سُم هایشان

درد ما را

قلب ما را

بی جهت به رویمان آورد

و تحمل خیابان ها

به سر آمد

و سر هایمان

در واکنش به بی منطقیِ دست هایمان

و حتا دوست هایمان

رهایمان کردند

حالا

پایان

به همراه پایانِ همه چیز

در انتظار بی پایانی ِ خاصی

خودش را به پائین می کشد

پائین می کشد

و ما از پائین کشیدنش

متحول می شویم

و تحول

پایان ِ همه ماست

وقتی که دریا خودش را پائین کشاند

از آن بالا

بالایی که

دیگر مثل نت های ِ او نبود

او نبود

با پیژامه ای سُرمه ای

و گورخر هایی در بغل

از روی عابرِ پیاده عبور کرد

و فرشته ها ، سیزیف و شیطان

همه ی دنیای اطراف ِ خیال ما

و صدای واکنش دندان هایمان

آنقدر عصبی بود که ما از تعدد صفحات

و از بیچاره گی ِ عضلات

تا فلج شدنِ مغزهایمان

به بیرون پریدیم

ریل پایان

پا

یا

نون آخر را

به همه ی جهان تعارف کردیم

و غافل ماندیم که

زیرِ پایِ خودمان

پائین تر از پائین تنه مان

هشت مرغابی

به سوی لاهیجان

جان می دهند

و جان هایشان

و های و هویشان

شبیه عقابی سر در زیرپتو کرده

او را چنان کرده

که پائین کشیدنش

باعث ِ کشیدنش به تابلو

و از آنجا

به چای

و گرمایِ زیر پوست ِ آن دخترک

در زیر سُم ها

دخترک در زیر سم ها

و علف های متبرک

رو به پایان

جان می داد

و ما برای دخترک

صدا بودیم

صدایی که

از قلب هایمان

دردِ آنها

و پای آنها

و پایان ِ آنها می آمد

ما بودیم

چه حماقتی !

ما فقط بودیم

بی آنکه

واقعن باشیم ...

پیش در آمدی بر غزل پست مدرن

papeli — Sat, 08 Nov 2008 19:25:28 GMT

فریاد از ...

سه حجم مرا فرا گرفته اند ، کمی غزل های حافظ و سعدی که من طاقچه ای نام می دهمشان – که انگار فقط توی این سال ها با گرد و غبار شکل گرفته اند – و دیگری رفتارهای جالبی به نام تخم مرغ و این حرف ها ! که قرار است به هرقیمتی پست مدرن نامیده شوند ! وضعیتی خنده دار در عین حال جدی ، سعی می کنم نگاهی به تئوری ها بیاندازم و به اسم گذاری ها که البته در حد اسم گذاری مانده اند و حجم سوم کمی حرکتم می دهد حافظ و سعدی به روایت کیارستمی ِ عجیب ... این آخری انگار تنها همان لذت خاصی که خودِ آن خدا بیامرزان – شیخ اجل و رفیقش را می گویم – خواستند به من و تو تزریق کنند را بیشتر نشانمان می دهد ... دژانره کردن و کانسپت ِ لذت بخش ...

بی آنکه بخواهد مانیفستی احتمالن در جمع کثیری دهد با آدم هایی اسم گذاری شده ... خلاصه اگر تنها مقصود آدمی لذت باشد – که هست – و رسیدن به انواع آن و از هر مسیری ... این رسیدن نیاز به تئوری و اسم گذاری ندارد ... نیاز به کنفرانس خاصی و ادا و اطوار پست مدرنیستی ندارد ... انتخاب ... پدیده ای قشنگی ست ... نیاز به انتخاب راه لذت بردن از غزل بدون تاکید بر فرم و گرفتاری های بعد از آن در من که زنده می شود ، گوشه ای می ایستم و از لذت بردن خودم کمی بیشتر لذت می برم ... و به این فکر می کنم که چگونه موجودی مثل سعدی :

همه

از دست غیر

ناله کنند

سعدی

از دست خویشتن

فریاد

شعبان بالاخیلی(آبان 87)

ننوشتن

papeli — Sun, 05 Oct 2008 20:29:18 GMT

به هيچ كسي كه هيچ گاه برايش ننوشتم

اين چندمين بار است كه برايت نمي نويسم ، دليلش را نمي دانم كه تو چرا مثل بقيه ي آدم هاي توي اين سطرها نوشته نمي شوي ...

در زندگي خودم خيلي از چيز ها را نتوانستم بنويسم يا خيلي ها قابل نوشتن نبودند ...

صدا ، كاش مي شد صدايِ سنتور را نوشت ، يا به تصوير كشيد آنهم نه در قالب نت هاي بي روح بلكه وقتي نوشته را مي خواني الهه ي ناز در گوشَت ترنم بگيرد ، تو را آنقدر در خود غرق كند كه نفهمي اين شبي كه صبح كرده اي فقط در يك تصنيف غرق بوده اي و در يك تصنيف اشك مي ريختي ...

در صداي سنتوري نيازمندانه دستت را دراز كرده اي ...

آنوقت كه اين همه ننوشتن و نتوانستن در تو زنده شد تازه به ذهنت مي رسد كه هنوز مسيرهاي زيادي هست كه نرفته اي ...

اين ، تو را جوري حركت مي دهد ، آنقدر كه از تو اثري نمي ماند و گـم

مي شوي توي دلهره گي ِ آب هاي جهان ...

j.A.v.i.D.d

۱۵ مهر ۸۷

زندگی برفی

papeli — Mon, 01 Sep 2008 20:52:18 GMT

آغاز یک زندگی سپید ...

آغاز من

papeli — Fri, 25 Jul 2008 19:36:18 GMT

عبارتی نصفه و نیمه از مقالات شمس یادم مانده است که انگار هرکس مسیری برای خود انتخاب می کند و نباید خیلی توجه به پیرامون این مسیر داشته باشد چرا که ممکن است اطرافت همه خار باشد ولی بوی بهشت تو را دعوت می کند به طی این راه و گاهی اطراف پر از گل و زیبایی ست ولی بوی جهنم آزارت می دهد و ادامه ی این حرف ها ...

خیلی اهل طی طریق و این جور حرف ها نیستم – و ترجیح می دهم نباشم –آنها که رفته اند دست خالی باز گشته اند چون فکر می کردند پیرامون آنها کد هایی درست بهشان می دهد و این یک جور حماقت لذت بخش نصیبشان کرده است ...

بوی معشوق ( هیچ ربطی هم به ازلی یا واقعی بودن ندارد ) وقتی تو را به راهی دعوت می کند ، کور می شوی و این یعنی به پیرامونت نگاه نکن چه خار باشد چه گل ، تو انسانِ این راهی نه انسانِ پیرامونت ...

"دیگران " بگذار دراین گمشده گی ِ تو بمانند و به اندازه ی حماقتشان بهره ببرند از دنیا ، مهم آنست که تو می روی که ایستاده بمیری ...

هیچ اصراری هم برای دیدار در محشر و این جور جاها نیست و امیدی هم برای دیدار وجود ندارد ، آنها که با من می آیند باید به بوی ِ ساقی دل خوش باشند که عاشق و معشوق و عشق همه یکی دیدم و این همه گاهی در تو خلاصه می شود و گاهی در گم شده گی راههای بعد از تو ...

سلام ای گم

ای خلوت کسالت بار روزهای ایستادگی ...

پایانِ من

مرداد 87

درباره ی ملکوت و بهرام صادقی

papeli — Sun, 06 Jul 2008 20:05:18 GMT

ملکوت نشانه ها

درباره بهرام صادقی چند نکته را می توان اینطور دید :

در جوانی ظاهرا آدم خوبی بوده است و در دوره سربازی کارهای انسان دوستانه ا ی برای روستای محل خدمت انجام داده از جمله ساخت خانه بهداشت ...

او ملکوت را در بیست و پنج ساله گی نوشته است و نشان دهنده نوع نگاه وی در این بخش از عمر اوست ، البته ملکوت تفاوت های خاصی با داستانهای کوتاه بهرام صادقی دارد که با خواندن آنها متوجه می شویم ...

شخصیت های داستان ملکوت هرکدام یک نشانه و نماد به نظر می رسند که مخاطب می تواند آزادانه و البته گاهی محکومانه درباره ارجاع بیرونی این شخصیت ها تصمیم بگیرد و دیگر آنکه آیا واقعا این ها اصلن شخصیت هستند یا خیر خودش جای سوال دارد ، به نظر می رسد می توان انها را یک " شبه شخصیت " نامید چون ردی از خود بهرام صادقی در شخصیت های داستانش وجود دارد پس ساخت خاصی صورت نگرفته ولی این شخصیت ها رفتارهای خاصی از خود بروز می دهند ...

در ملکوت مرد نا شناس که تنها در بخش های کوتاهی صحبت می کند در همه جا حضور دارد و ندارد و این غیبت حضور و حضور غایب نوعی نگاه به مخاطب می دهد ...

مرد چاق که همیشه در پی لذات دنیوی است و کاملن ترس خود را از مرگ بروز می دهد...

منشی که یک انسان عادی با احتیاجات عادی است و گاهی رفتار ایثار گرانه دارد و شخصیت تا حدی پیچیده دکتر حاتم که در جایی شیطان معرفی می شود او حق دارد ادم های اطراف را به مرگ دعوت کند و شاید از زندگی خفت بار و طولانی نجات دهد البته این شخصیت ها برای ما خیلی هم عجیب نیستند چون در دوره نوشته شدن این داستان همه شرایط این طور رقم می خورده است ...

م .ل که خود می تواند نمادی از ملکوت که بعضی از اعضایش بریده باشند نیز به عنوان کسی تنها یک دست راست برایش باقی مانده است و آقای مودت که در همان ابتدای داستان با کنشی غیر منتظره در او جن حلول می کند ....

ما باید در نگاه به ملکوت به نشانه ها یش توجه کنیم نوعی مدرن انگاری درملکوت دیده می شود و این در حالیست که گفتگوهای بریده و پراکنده و نثر گزارشی بهرام صادقی او را متفاوت از داستان نویسان هم نسلش می کند ...

عنصر مرگ به عنوان یک پدیده ترس آور برای یک گروه و یک پدیده نجات دهنده برای گروه دیگر شخصیت های ملکوت همیشه وجود دارد و این رفتار دوگانه با مرگ و کنش و واکنش های شخصیت ها یا همان شبه شخصیت ها در قبال مرگ خود فضایی نسبی را ایجاد می کند ...فاصله گذاری که از دیگر تکنیک های اوست خود نیاز به بحثی جداگانه دارد ودر اخر اینکه بهرام صادقی با شروع داستان به صورت غیر منتظره سعی در جلب مخاطب برای همراه شدن با او وشبه شخصیت هایش داشته است که موفقیت یا عدم آن باز در اختیار مخاطب است ...

این روزهای موازی

papeli — Wed, 11 Jun 2008 21:24:18 GMT

papeli — Mon, 12 May 2008 19:52:18 GMT

سایت ادبی «پیاده‌رو» آغاز به کار کرد

سایت ادبی «پیاده‌رو» آغاز به کار کرد. میثم ریاحی، سردبیر این مجله‌ی الکترونیکی ادبی در معرفی آن چنین می‌گوید:

"سكوت" گاهی آن‌قدر تو را می‌ترساند كه بلند می‌شوی و گاهی نیز آن‌قدر عظیم می‌شود كه تو هم‌راه با او هم‌راه با چشم‌های‌ات درد می‌گیری، درد می‌شوی. وقتی می‌خواهی بلند شوی و فریاد بزنی به‌تر ‌آن است كه در بستری بنشینی [بایستی] تا بلند شوی تا فریاد بزنی. این بلندی فریاد، عظمت دست‌های توست كه پلی در انسان است. ما زاده‌ی دردیم؛ دردی كه نهال آینه است و رنگین‌كمانی از نیلوفر. ما نه سودای آب بر سر داریم و نه ادعای نور. ما تنها خواستیم تا كمی شكفته باشیم تا كمی مرده باشیم تا كمی زنده باشیم و با پنجره‌ها بیامیزیم. پیراهنمان چشم‌های ماست كه با هر اتفاق تازه از دریا به آسمان تعارف‌اش می‌كنیم و نمی‌ترسیم كه انگشتان‌مان ناگهان در آتش باشد و مهربانی‌اش گونه‌های‌مان را سرخ كند، سبز كند!"

اعضای هیئت تحریریه‌ی این نشریه از این قرار هتسند:

دبیر بخش شعر - پگاه احمدی

دبیر بخش ترجمه – سهراب رحیمی

دبیر بخش داستان – شیدا محمدی

دبیر بخش معرفی کتاب و شعر کلاسیک – سیامک بهرام‌پور

دبیر بخش اندیشه و نقد – مهرنوش قربانعلی

دبیر بخش بازتاب – شعبان بالاخیلی

دبیر بخش گفتمان های ادبی - آرش نصرت الهی

www.piadero.ir

papeli — Fri, 11 Apr 2008 19:58:10 GMT

چهار

امروز ... در هزار توهایِ قفسه سینه ام باید قدم بردارم ، نمی دانم چگونه توصیفش کنم ، درد ، یا صدای ِ نوعی درد در قفسه سینه ام پیچیده است ، دردی ست که درست بعد از خوردنِ یک قرص به سراغم آمده است . هر وقت که این قرص را می خورم ، به این درد مبتلا می شوم .

درد مثل دخترک بود . دخترکی که توی ِ عکس هاش ، همیشه سر به شانه ی من

می گذاشت و عکس هایمان همیشه بی سر در می آمدند ... انگارتمام دوربین هایِ جهان با شانه هایم قهر بودند ، یا شاید ... شاید ...من بودم که شایسته گی ِ میزبانی ِسر او را نداشتم. دخترک ، شبیه چهار بود . این روز ها چهارکم پیدا می شود . امروز صبح چند تا سه و پنج دیدم ، حتا جالب بود بعد از مدت ها یک دو هم دیدم . ولی انگار فقط همین یک چهار را در این کره ی خاکی –گِلیِ چند میلیاردی داشتیم .درد بوی گِل گرفته بود ، بوی ماهی هایی که تازه از آب بیرون می پرند ، آنها همه گی یک هستند و من ماهی ها را به خاطر یک بودنشان خیلی دوست دارم آنهم وقتی که بوی گِل می دهند و قفسه سینه شان درد

می گیرد . ماهی گیر برای طعمه از قرص استفاده می کند ، همین که قرص تویِ آب حل شد ، ماهی هایِ آن دور و بر اول سرفه های خشک و کوتاه می کنند ، بعد احساسِ درد در قفسه سینه شان شروع می شود ... فکر می کنند اگر به بیرون آب بزنند ، حالشان بهتر

می شود ... با تمامِ قوا پرواز می کنند ، آنقدر بلند می پرند که ماهی گیر دست به دامن شکارچی می شود ، ولی مگر می شود آنها را از دلِ آسمان شکار کرد ، با آن ارتفاعِ زیاد ، حتا ابرها ... بله ابر ها هم که برای خود کسی هستند ، زیر سایه ی ِ ماهی ها می روند ...راستی تا یادم نرفت بگویم ابرها همه هفت هستند ... ماهی ها آنقدربالا می روند که به قفسه سینه ی آسمان می رسند بعد شروع می کنند به پخش شدن در قفسه ی سینه اش ، بوی گِل می دهند ، آسمان درد می کشد و سرش را روی شانه های ِ ...

شانه های ِ من می گذارد ...

عکاس می گوید : آماده اید ؟... سه ... دو ... یک ...

- اَه ... لعنتی ... باز اینم خراب شد ... سرهاتون تو کادر نیست ...

دست ِ چهار را می گیرم وبا هم به ماهی گیری می رویم ...

بسته ی قرص را از جیبم بیرون می آورم ودانه دانه همه ی قرص هارا داخلِ یک لیوان ِ پر از آب حل می کنم ، من و چهار سوار یک ماهی می شویم ، ماهی می پَرد . حتا از دست شکارچی هم فرار می کند ، می رسیم به قفسه سینه ی آسمان ... لیوانِ آب را از آن بالا وِل می کنیم روی این کره ی خاکی – گِلی با آن جمعیتِ چند میلیاردی اش ...

کُره ابتدا سرفه های خشک و کوتاه می کند بعد قفسه سینه اش درد می گیرد و ...

من و چهار بر می گردیم ... سرش را روی ِ شانه ام می گذارد ، شانه ام درد می گیرد ،

قفسه سینه اش ...

من و چهار ... آرام آرام توی لیوان ِپر از آب حل می شویم ...توی لیوان پر از آب حل ... .

شعبان بالاخیلی

گفته گو با شاعر شعر حجم / منصور جعفری خورشیدی

papeli — Tue, 26 Feb 2008 15:05:18 GMT

رسم کبوتري درفاصله دو انگشت

منصور خورشيدي يک معلم و شاعر است ، صفاتي که هرکس به خود ديد نوري از رستگاري براو تابش يافت. خورشيدي هميشه در بطن جريان هاي شعر ايران بوده است .آثار او در دهه پنجاه درفردوسي چاپ شد. آشنايي او با شعر حجم درهمان سالها در برخورد با فيروز ناجي و ادامه آن در انتهاي دهه شصت باعث شد که به اين نوع شعر توجه بيشتري نشان دهد . بعدها رويايي ، برش هاي زباني و ايجاز دربيان ، خيالهاي سريع ، ارائه حجم هاي ذهني ،معماري واحد هاي حجم گونه زبان و کوشش براي خلق تشکل هاي ذهني در يک قطعه شعر را از خصوصيات شعر او دانست . منصور خورشيدي دعوت ما را براي گفتگو به گرمي دريک روززمستانيِ اين سالها پذيرفت . گاهي حرف ها به خاطرات به ياد ماندني او و گاهي به نامه هاي رويايي ختم مي شد . هرچه حجم دراين سالها به خود ديده است در او ديده مي شود و مهرباني او که هيچ گاه ديده نمي شود .

در ادبيات معاصر کساني جريان ساز بوده اند ، اصولن جريان چيست ؟ و چه تاثيري

در روند پيشبرد يک مکانيزم دارد ؟

در ادبيات معاصر ما آنهايي جريان ساز بودند که تحولي درذهن و زبان ديگران ايجاد کرده اند .در داستان نويسي ، جمال زاده ، هدايت ، در شعر، نيما ،رويايي، شاملو ، احمدرضا احمدي ، درسينما ،بهرام بيضايي و کيميايي ودر بعد ديگر فروغ فرخزاد ، ابراهيم گلستان و...

جريان ، خلق منظر جديدي در بستر شعر است .خلق يک موقعيت تازه از زبان شعر ، پوست اندازي در ميان واژه هاست .هميشه در ادبيات هر دوره اي کساني هستند که آگاهانه مي خواهند جريان سازي کنند .مثل کف هاي کنار ساحل اندکي خودنمايي مي کنند و بعد هيچ ، اما آنهايي که دل به شعر داده اند هرگز سليقه خود را به کسي تحميل نکرده اند وتن به نظام استبدادي در ادبيات هيچ دوره اي نداده اند، کار خودرا کردند و هميشه آزاد بوده اند و ديگران به همين دليل فروتني زياد ، آنها را نمونه ي بارز يک جريان فکري مي دانند که در آينده شعر ما تاثير گذار بوده اند که هوش تازه را درجستجوي کشف تازه ي زبان در مکانيزم خيال تا امروز با خود آورده اند .

آيا شعر حجم يک جريان بوده است ؟ و اين که چرا بعد از اتفاقات دهه هفتاد چند

وقتي است دوباره به آن پرداخته شده است ؟

من امروز هم معتقدم که شعر امروز ايران را

شعر دهه چهل تغذيه مي کند شعري که سمت

و سوي مشاهده داشت و شاعران هوشمند

را دعوت به فعاليت دوباره در سرايش شعر کرد

تا ظرفيتهاي تازه اي ازکلمات را وارد شعرکنند .

چرا که هوش شاعران آوانگارد پشتوانه غني دارد

و مرز جستجو هاي غير اصيل وتکراري را درهم

مي ريزد . به همين دليل است که در همه جا سر

مي کشد. دهه پنجاه و دهه هفتاد هر بار تلنگر بيداري به ذهن و زبان ها زده است چون شاعران حجم زباني بي مرز و ذهنيتي مستقل دارند ما بي توجه به صفحه گردانان ادبيات پايتخت کار خود را مي کنيم به مضيقه هوش يا معده ي آن ها که عمدتا تفاوتي نمي کندکاري نداريم .

بعضي ها شعر رويايي را ازشعرحجم جدا دانسته اند ، نظر شما چيست و تفاوت اين دو

در کجاست ؟

سوال شما کمي تعجب برانگيز است . شعر حجم با نام رويايي گره خورده است به کمک همين پشتوانه عظيم برنده بهترين شواليه فرهنگ و هنر در شعر حجم شده است شما بهتر مي دانيد که رهبري اين جريان بزرگ با رويايي بوده است . ويژگي هاي شعر حجم در برش هاي زباني و ايجاز در بيان و سرعت بخشيدن خيال در ارائه تصوير ها و فشردگي در بيان را مي توان درشعر هاي رويايي مشاهده کرد .

بعد از بيانيه ي شعر حجم که در ابعاد وسيعي طرح ريزي شده بود مانند سينما ،

داستان ، نقاشي و حتا مجسمه سازي چرا اين جريان فقط درشعر پي گيري مي شود

و ديگرجنبه ها ادامه پيدا نمي کند؟

شعر حجم ، رسالتي را که در غني کردن زبان با خود دارد ، تا آخر ادامه مي دهد از ذهن هاي تنبل توقعي نداريم که باهنر انتزاعي برخورد کنند و دچار تلائم و سرگشتگي شدند وگرفتاربحران و از اصل خود دورافتاده اند آنها زاينده تفکر نبوده اند واز جريانات روزمدرنيزم جهان دور افتاده اند زماني که همه ي هستي انسان ترنم دستيابي به معرفت است توقعي که نيست که بي معرفت ها نصيبي از آن ندارند . اما مشخصه هاي شاعران حجم را مي توانيد در " هلاک عقل " رويايي بخوانيد . آنچه از من مي خواهيد بايد بگويم در شعرحجم و يا هر شعر مدرن علامت ها ونشانه هايي وجوددارد تايک موقعيت در موقعيتي ديگر خلق شود و پيش زمينه اي باشد براي درک و دريافت سرعت درمکانيزم شعر ، نه در سطح که درعمق ابعاد سه گانه و شعر زنده ترين چيزي است که به انتخاب زبان هميشه باز است .

مشخصه شاعران حجم چيست ؟

نسبت هايي بين زمان و اشيا وجود دارد که هويت زباني شاعران را مي سازد .چون شعر حيات تازه زبان است و کانون مقاومت زبان هاي زنده دنيا ! کثرت گسترده از حضور فيزيکي پديده ها بدل به وحدتي از متافيزيک مي شود که بحران تازه اي براي درک جديد ايجاد مي کند .

تحريک زبان عليه زبان ، زدودن عادت ، کاربرد ايجاز ، خلق پرسپکتيو در شعر و مهم تر

" اتفاق " که شاعر حجم را به سمت ژرف ساخت شعر هدايت مي کند ،گردشي آگاهانه در زاويه ي ديد شاعر ، طي طريق براي رسيدن به يک فاکتور استعلايي در رسيدن به علت غايي ( ديدار + طلب ) «-» ( طلب + غياب ) «-» همزاد کردن طليعه ي تازه زباني در معرفت .

مناسباتي که زمينه ديدار را فراهم مي کند تا حذف غياب صورت گيرد و " من ِ سوم " در زبان شاعر خلق شود .

در جلسه نقد و بررسي کتاب " از فکرهاي باتو " غالب منتقدين شما را به الگو برداري

از يدالله رويايي متهم کردند و شما تلويحن پذيرفتيد ولي در جاي ديگر دفاع

کرديد . پاسخ روشن شما به اين مساله چيست ؟

من به نظر مخاطبان حرفه اي و منتقدان برجسته کشور احترام مي گذارم . آن ها حق دارند اين گونه دريافت کنند .باباچاهي در " گزينه هاي منفرد " براهني در مصاحبه با " شهروند " کانادا ، فلکي درمجله نگاه ، آتشي درويزه نامه خود – امريکا و عباس شکري در مجله آفتاب نروژ و ديگران . همه ي اين حرف ها را مي پذيرم و هيچ وقت ازارادت من به به رويايي کم نمي کند . آن ها اسير پيشداوري هستند بي آنکه کتاب مرا خوانده باشند .

من از دو تن از همين منتقدان پرسيدم شما کتاب مرا ديده ايد اظهار بي اطلاعي کردند ، به قول رويايي " آدم هاي بزرگ يک جاي خلوت کم دارند " ]به نقل از نامه 3 مه 1994 برابر 13 ارديبهشت 73 [ " حريف تو کسي است که بتواند به حرف تو برسد و يا رسيده باشد . حريف تو هم بازي حرف هاي تو مي کند وقتي که در برابر تو مي ايستد . آن ها هيچوقت به آن هوش اعلي " مسکن حجم " نمي رسند .

شعر محض که توسط شما و آقاي علي مسعود هزارجريبي طرح ريزي شد به کجا

انجاميد ؟ آيا قصد انتشار مانيفست آن را نداريد ؟

شعر محض دقيقا سي سال پيش طرح شده است . امروز پس از گذشت اين همه سال نياز به باز نويسي مجدد دارد . امروز شناخت از شعر در مداري ديگر سير مي کند . حيات تازه ي خيال جاي خود را از دست داده است و ما در جواني تخيل بلند پرواز داشته ايم .در ميان انبوهي از رابطه هاي پنهان و پيدا. درهر صورت يک طرف اين نظريه استاد هزارجريبي است و اگر موافق باشند ، حرفي نيست . امروز معتقدم که نظريه ها کارساز نيستند و شعر اگر تکنيکي باشد اصل پذيرش براي اعتلا ، سبب زيبايي شناسي و معرفت شناختي در شعر مي شود ، که نگاه را در فضا مستقر مي کند و شکل گيري فرم ازبيرون به درون ارجاع پيدا مي کند .

به نظر شما اشکال عمده شعر حجم با همه قدرت درساختار چيست ؟

برخي از اصول بيانيه شعر حجم ناگفته ماند و هنوز براي مخاطب سوال بر انگيز است از جمله " مطلق است براي آن از حکمت وجودي واقعيت و ازعلت غايي آن برخاسته است و درتظاهر خويش خود را با واقعيت مادر آشنا نمي کند " به اعتقاد من نياز به تحليل دارد . به همين دليل در نامه " 14ژوئن 1991" در جواب سوال ما که: "آقاي رويايي امروز ما به سرعت هوش هاي صيقل خورده اي رسيده ايم که پس از گذشت بيسـت سال مانيفست شعر حجم و اصول بيان شده آن ضرورت ارائه ي زمينه تئوريک و اصولي آن نياز است ايشان نوشتند : " به نظر من امري است که شاعران بيست سال بعد که جايگاه امروز شعرحجم را مي سازند مي کنند با مناظر شخصي کارهاشان و حيرت کارهاشان که منتقد امروز و فلسفه انتقادي شعر امروز را تغذيه مي کند.

در گذشته هم من هميشه ممسک بوده ام دراين که در تبيين اصول بيانيه سليقه ها و تکنيک هاي شخصي خودم را در رسيدن به حجم هاي ذهني و پريدن از سه بعد تحميل کنم ، اين که يک فضاي ذهني ، يک اسپاسمان (Espacement) ،يک حجم چگونه زائيده مي شود و تو به مجموعه آفريده هايت چگونه معماري مي دهي ، در اين معماري مهم خيال چقدر و چقدر سهم زبان چقدر است .مسايلي است که به قلمرو شرح تعلق دارد ...

پس شما و ديگر ياران مي توانيد آن را روزکنيد و امروز کنيد ."

مخاطب دربرخورد با شعر حجم چگونه بايد رفتار کند ؟

شعر حجم رفتار خود را به کسي تلقين نمي کند هرکس مي تواند به تغيير واقعيت بپردازد و در آن تصرف کند و کشف حجم کند ، شاعر حرفه اي کسي هست که در اداره کردن کلمه مهارت داشته باشد امروز بايد قبول کنيم که در عادت ستيزي مشکل داريم همه شاعران آوانگارد اينگونه اند ، ما در عبور ميان فاصله هاست که خلق واقعيت مي کنيم .توقف فيزيکي از جهان اشيا موجب مي شود که ما واقعيت مفهومي شيئي را عوض کنيم و گرنه مجبور به پذيرش چيز هايي هستيم که دراطراف ما وجوددارد به نظر مي رسد فعال ترين گروهي درزمينه شعر فعاليت دارند همين گروه باشند که از فرصت ها بهترين استفاده را به نفع شعر به احترام مخاطبان دنبال مي کنند .

جايي گفتند که وقتي شعر در عرض بيشتر حرکت مي کند قائم به ذات نمي شود آيا

صحيح است ؟

نظر شما چيست ؟

من اينگونه فکرنمي کنم . شعرحادثه اي است که درفضاي ذهني ايجاد مي شود به همان صورتي که درفضاي صفحه سردر مي آورد و خلق حادثه مي کند به صورت نوشتاري خود را نشان مي دهد . مکان شعردر فضاي ذهني اتفاق مي شود . براي تامل و مشاهده براي دست يافتن به آغاز و انجام از همين جاســت که فاصله اي بين فضاي خطـي و ذهنـي ايجاد مي شود که خلق حجم مي کند و قائم به ذاتِ خود مي شود . چون فضاي حجم خوانش ذهني مي سازد ، که تکه هاي تعالي در آن کم نيستند.

شما نيز گاهي درنامهاي شعر دهه هفتاد شنيده مي شويد ، نظر خود را راجع به

شعردهه هفتاد و آسيب شناسي اتفاقات بعد ازآن بفرمائيد ؟

ما همه جا و درهمه وقت شنيده وخوانده مي شويم مهم نوع نگاه است که چگونه به تو و مجموعه ي آفريده هايت نگاه شود . نگاه من در مورد شعر دهه هفتاد ممکن است با ديگران از جهاتي متفاوت باشد در هر صورت هيجاني که بتواند حرکت تازه در زبان شعر ايجاد کند نمي بينم ، مقّر و بي قراري و پتانسيل حرکت را نمي توان بر مکانيزم ذهني شاعران پيدا کرد . کشف ابعادتازه زباني در کار نيست ، سکوي پرش وجودندارد . زبان شعر رفتارشاعرانه خود را به بازي هاي زباني داده است .

کشف و شهود به ندرت در کار شاعران ديده مي شود . رسالتي در غني کردن زبان انگاربردوش شاعران نيست . حادثه در زبان شعر اتفاق نمي افتد ، هيچ تکاني سريع و ناگهاني نيست در گذشته هم تکان روح بود و هم تکان روحيه و شعر شاعران نشان دهنده امضاي او درپاي شعربود .

شعر جوان کشور الان در چه وضعي است ؟

آنچه من مي خوانم و به دستم مي رسد به طور کلي در مورد شعر احساس مي کنم حرکتي که راه به سمت کمال بازکند وجود ندارد . انگار شعر در دايره هاي بسته دور مي زند . شاعران امروز به زيبايي شناسي شعر فکر نمي کنند به ساختمان و فرم شعر اعتنا ندارند بيشتر از احساسات - سانتيمان - بر مي خيزد . شايد در هواي ديگر شعر، حال و هوايي دارد که من از آن بي خبرم .

بحران رهبري که آقاي براهني مطرح کردند چيست؟ براي مخاطبان توضيح دهيد.

شعر اگرمبتني بر فرم نو ومحصول تجربه هاي نو و عصاره ي تربيت هاي ذهني براي ارائه زبان باشد گرفتار بحران نمي شود.شما نظر براهني را در" بحران رهبري " شعر معاصر مي توانيد در کتاب " طلا درمس " – جلد سوم بخوانيد . اما من معتقدم که رهبران فکري شعر دچار بحران هستند . درحقيقت بحران شاعر داريم نه بحران شعر . اين حرکت در زبان خيلي از شاعران اتفاق افتاد . چون طول زمان ، شاعر را وارد مرحله اي تازه از زبان

مي کند که گرفتار بحران مي شود و باز توليد شعر مدرن تغييردرذهن و زبان شاعر ايجاد مي کند .

خودتان در شعر به فرم معتقديد يا محتوا ؟ زبان چه جايگاهي در شعر شما دارد ؟

شعر فوران اشيا در فضاي ذهني است يک واقعيت صرفا کلامي که رابطه مستحکم به فرم و زبان شعر دارد . تا ميدان وسيع تري براي جلوه هاي کمال باز شود . و خود به زيبا ترين وجه با شعر رابطه برقرار کند .تا در شرايط جديد به تکوين تفکر برسيم و مناسبات مجدد براي ديدار در غيبت حضور از طريق صورت بندي ميان پديدار شناسي اشيا و خلق رابطه هاي غير مستقيم با جهان متافيزيک .

زبان احساس فزاينده براي يک انقلاب فکري ايجاد مي کند . تا صورت تحول يافته ي آن در معماري زبان به فرم شعر برسد و تحقق بازنگري ارزش هاي فرم در همين نکته نهفته است که چشم قادر باشد تا مفاهيم بي جان را در ذهن متحول کند و به معماري واحد هاي حجم گونه زبان برسد .تلاشي براي خلق تشکل هاي ذهني در شعر .

همین مصاحبه در سایت ادبی عروض :

http://www.arooz.com/mag2/1386/12/post_155.php#more

مقدمه و گفتگو از شعبان بالاخیلی

Balakhayli @ gmail.com